Handelingsgericht werken (HGW)

Handelingsgericht Werken (HGW)
Bij ons op school wordt er gewerkt volgens de principes van Handelingsgericht Werken (HGW). Wat houdt dat nu precies in?

Uitgangspunten Handelingsgericht Werken
HGW is een planmatige en cyclische manier van werken waarbij we proberen zoveel mogelijk af te stemmen op de onderwijsbehoeften en mogelijkheden van leerlingen, leerkrachten, begeleiders en ouders. We passen daarbij de volgende zeven uitgangspunten toe:
  1. We denken, kijken en praten over wat een kind nodig heeft om de volgende stap te maken, de onderwijsbehoeften, en handelen daar zoveel mogelijk naar.
  2. Het afstemmen op het kind moeten de leerkrachten doen.
  3. We werken doelgericht. We kijken hierbij naar wat het kind wél kan.
  4. We werken samen met kinderen, ouders, collega's en begeleider.
  5. We kijken naar de wisselwerking tussen kinderen, hun ouders, hun groep en onszelf en stemmen ons handelen daarop af. 
  6. Iedereen heeft kwaliteiten. We zijn op zoek naar mogelijkheden van kinderen, ouders en onszelf.
  7. We werken systematisch en zijn open en duidelijk naar elkaar.
De HGW-cyclus
Het planmatig werken krijgt bij ons op school steeds meer vorm doordat we de HGW-cyclus een aantal keren per schooljaar gaan doorlopen. We doen dit voor de vakken rekenen en spelling. De cyclus kent vier fasen met in totaal zes stappen.
  • Fase 1. Waarnemen en signaleren
  • Stap 1: Verzamelen van leerlinggegevens in een groepsoverzicht
  • Stap 2: Signaleren van leerlingen die extra begeleiding nodig hebben
  • Fase 2. Begrijpen en analyseren
  • Stap 3: Benoemen van onderwijsbehoeften van de leerlingen
  • Fase 3. Plannen
  • Stap 4: Clusteren van leerlingen met vergelijkbare onderwijsbehoeften
  • Stap 5: Opstellen van het groepsplan
  • Fase 4: Realiseren
  • Stap 6: Uitvoeren van het groepsplan
  • Stap 7: Evalueren van het groepsplan
Groepsoverzichten
In een groepsoverzicht staan alle kinderen vermeld. Per leerling worden vervolgens de meeste recente toetsgegevens vermeld, zowel van de methodegebonden toetsen als van de CITO-toets voor dit vak. Daarnaast worden er observatiegegevens vermeld en worden de onderwijsbehoeften genoemd. Het gaat hierbij om behoeften die extra zijn, specifiek voor deze leerling. U kunt dan bijv. denken aan het werken aan een aparte tafel, werken met specifieke ondersteuning of het in kleinere stappen aanbieden/verwerken van een opdracht. Het gaat erom dat duidelijk wordt wat een leerling extra nodig heeft, bovenop de groepsaanpak, om de doelen (zoals vermeld in het groepsplan) van de komende periode te behalen.
Dit groepsoverzicht wordt regelmatig bijgewerkt, maar in ieder geval twee keer per jaar.
Het groepsoverzicht vormt de basis waarop het groepsplan wordt ingevuld.

Groepsplannen
In een groepsplan wordt voor een periode 20 weken het onderwijs aan alle leerlingen in de groep beschreven. Het beschrijft de doelen voor deze periode en ook wat de kinderen (extra) nodig hebben om deze doelen te bereiken (op grond van het groepsoverzicht). Het groepsplan is een praktisch document, wat de leerkrachten ondersteunt bij het omgaan met de verschillen tussen kinderen in de groep.
De leerlingen worden geclusterd in drie groepen: rood, wit en blauw. Soms is er nog sprake van een vierde groep (oranje), die dan vaak gevormd wordt door een of twee leerlingen met een hele specifieke eigen aanpak. In grote lijnen betekenen de kleuren het volgende:
- rood: minimale instructie
- wit: basisinstructie
- blauw: extra (verlengde) instructie

In het groepsplan wordt dus vermeld wat, naast de basisaanpak, extra gedaan wordt om leerlingen te helpen de benoemde doelen te halen. Op deze manier wordt een doorgaande lijn gewaarborgd bij het werken met duo-leerkrachten of invallers. Ook extra doelen voor bepaalde leerlingen worden in het groepsplan vermeld en dus niet meer altijd in een individueel plan.
Het groepsplan wordt regelmatig bijgewerkt, zodat het altijd up-to-date is.

Evaluatie
Aan het einde van een HGW-periode wordt het groepsplan geëvalueerd. Er wordt gekeken of de leerlingen de genoemde doelen behaald hebben en wat we de volgende periode anders moeten doen wanneer de genoemde doelen niet zijn behaald. Op basis van deze evaluatie wordt het groepsoverzicht evt. bijgesteld en wordt er een nieuw plan voor de komende periode opgesteld.